Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, hoạt động của khu vực kinh tế tập thể nhất là mô hình hợp tác xã (HTX) có vai trò hết sức quan trọng để nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn. Tuy nhiên, để hoạt động HTX đi vào chiều sâu và phát triển đúng hướng, góp phần đẩy nhanh tiến độ xây dựng NTM, cần có sự nhìn nhận đầy đủ hơn, đồng thời có những bước đi phù hợp để các mô hình HTX được thay đổi về chất một cách bền vững.

Một trong những mục tiêu quan trọng của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM là nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Thực tiễn xây dựng NTM ở tỉnh ta thời gian qua đã khẳng định, kinh tế tập thể là một yếu tố và động lực cơ bản để đổi mới tư duy, nâng cao trình độ sản xuất trên mọi phương diện cho người nông dân và đem lại hiệu quả kinh tế cao trong khu vực nông nghiệp, nông thôn; tạo nền tảng để thúc đẩy quá trình xây dựng NTM.

Đồng chí Đào Duy Vượng - Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh cho biết: “Xây dựng NTM gắn với đẩy mạnh phát triển kinh tế tập thể mà nòng cốt là HTX là một chiến lược quan trọng và góp phần hoàn thành các tiêu chí về xây dựng NTM của tỉnh”. Với yêu cầu trong phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn, cùng với vai trò của Liên minh HTX tỉnh, kinh tế HTX ở tỉnh đã có bước phát triển mới cả về số lượng và hiệu quả hoạt động.

Đến nay, toàn tỉnh đã có 323 HTX với trên 43 nghìn xã viên thuộc các lĩnh vực: nông lâm nghiệp, công nghiệp - tiểu thủ công nghệp, thương mại - dịch vụ, giao thông vận tải, tín dụng, bước đầu đã thể hiện được vai trò là “bà đỡ” cho các loại hình sản xuất, kinh doanh ở khu vực nông thôn phát triển.

Các HTX nông nghiệp đã phát huy vai trò trong việc tập hợp, vận động, thay đổi cách nghĩ, cách làm của nông dân, tuyên truyền ứng dụng có hiệu quả các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao hiệu quả sản xuất và đặc biệt là đã thực hiện tốt việc liên doanh, liên kết, đảm bảo đầu ra ổn định cho các loại nông sản của nông dân. Điển hình như: HTX Dịch vụ nông nghiệp Phù Nham, Tân Thịnh, Kiến Thuận (Văn Chấn), Nghĩa An (thị xã Nghĩa Lộ)... đã cung ứng 100% dịch vụ đầu vào cho nông dân như: phân bón, giống, thuốc bảo vệ thực vật… phục vụ cho sản xuất nông nghiệp. Tích cực nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu chè có uy tín, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong và ngoài tỉnh có HTX Chè Hương Lý, HTX Suối Giàng. Có nhiều HTX nhiều năm liền có doanh thu hàng chục tỷ đồng, nộp ngân sách Nhà nước hàng tỷ đồng như HTX Dịch vụ tổng hợp Tân Thịnh, Kiến Thuận (Văn Chấn); HTX Chế biến Nông lâm sản Thành Công, HTX Chế biến gỗ Đức Tiến (Văn Yên)…

Thời gian qua, Ban chỉ đạo kinh tế tập thể tỉnh Yên Bái đã tích cực chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc các thành phần kinh tế tập thể xây dựng phương án sản xuất kinh doanh phù hợp, tiếp tục nâng cao nhận thức về kinh tế tập thể trong đông đảo cán bộ và nhân dân. Tổng doanh thu 9 tháng năm 2011 của khu vực kinh tế tập thể đạt trên 420 tỷ đồng, bằng 72% so với cùng kỳ năm trước; nộp ngân sách tính đến hết tháng 8 đạt 14,116 tỷ đồng. Tuy nhiên, trên thực tế, sự phát triển của kinh tế tập thể mà nòng cốt là kinh tế HTX còn gặp không ít những khó khăn. Trước tiên, đó là nhận thức từ các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể về HTX và phát triển HTX còn nhiều hạn chế.

Bên cạnh đó, do nông dân có thói quen sản xuất nhỏ lẻ nên khi tham gia vào HTX chưa thực sự mạnh dạn trong việc đầu tư, góp vốn xây dựng HTX. Việc huy động nguồn nhân lực để đảm đương các hoạt động sản xuất, kinh doanh của thành phần kinh tế này gặp nhiều khó khăn. Mặt khác hầu hết các HTX đều không có trụ sở, nhà xưởng sản xuất ổn định nên chưa yên tâm đầu tư, áp dụng công nghệ mới, tiên tiến, hiệu quả sản xuất chưa cao. Ngoài ra, vấn đề vay vốn đối với các HTX cũng nan giải. Đa số các HTX đều rất khó khăn về vốn hoạt động, chưa tiếp cận được các tổ chức tín dụng, thiếu thông tin tư vấn về chính sách tín dụng và không có tài sản thế chấp…

Để các HTX tiếp tục phát huy vai trò hỗ trợ đắc lực cho kinh tế hộ phát triển gắn với quá trình xây dựng NTM, thời gian tới, hoạt động của các HTX cần tập trung vào một số giải pháp: tăng cường tuyên truyền cho cán bộ, xã viên nắm được các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về xây dựng NTM; có định hướng và kế hoạch hướng dẫn sản xuất, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật về trồng trọt, chăn nuôi thuỷ sản cho các hộ xã viên và hộ sản xuất nông nghiệp; phối hợp tích cực với chính quyền triển khai và thực hiện các chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn như: dồn điền, đổi thửa, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, xoá đói, giảm nghèo; nâng cao năng lực để tham gia làm chủ các dự án liên quan đến phát triển nông nghiệp, nông thôn...

H.D