Thực trạng và tác hại của thuốc lá

Theo các nhà nghiên cứu, trong khói thuốc lá chứa hơn 4.000 loại hóa chất, trong đó có hơn 200 loại có hại cho sức khỏe, trên 40 chất gây ung thư. Hút thuốc lá là nguyên nhân gây ra nhiều loại bệnh nguy hiểm đối với con người như: ung thư phổi, nhồi máu cơ tim, xơ vữa động mạch và các bệnh về hô hấp...

Mỗi năm, thuốc lá, thuốc lào giết chết 5 triệu người trên toàn cầu. Việt Nam là một trong 15 nước có tỷ lệ nam giới hút thuốc lá cao nhất thế giới. Điều tra năm 2010 cho thấy, Việt Nam có tới 47% nam giới hút thuốc lá. Không chỉ có hại cho sức khỏe, thuốc lá còn gây ra những tổn thất lớn về kinh tế của mỗi gia đình và toàn xã hội. Ước tính, phần đóng góp của ngành công nghiệp thuốc lá cho ngân sách Nhà nước chỉ chiếm 1/3 số tiền (khoảng 6.000 tỷ đồng/năm) mà người dân tiêu vào khói thuốc. 

Đã hơn một năm trôi qua kể từ ngày 1.1.2010, Qui định cấm hút thuốc lá nơi công cộng của Thủ tướng Chính phủ có hiệu lực theo Quyết định số 1315/QĐ - TTg. Tuy nhiên, hành vi hút thuốc lá tại những nơi công cộng được coi là cấm thì lại vẫn như “chẳng có gì xảy ra”.

Thanh tra chuyên ngành của các bộ, ngành, UBND có nhiệm vụ kiểm soát việc thực hiện và xử phạt. Triển khai thực hiện quyết định của Chính phủ, UBND các cấp đã triển khai đặt biển cấm hút thuốc lá nơi làm việc và có các thông báo, phối hợp với các bệnh viện, trường học tổ chức triển khai vận động, tuyên truyền, nhắc nhở người dân.

Nhưng buồn thay, khi tới bệnh viện, trường học, nhà văn hóa, thư viện... hay đi trên các phương tiện giao thông công cộng, nơi làm việc trong nhà vẫn đều dễ dàng bắt gặp người hút thuốc lá và vô tư xả khói vào người khác. Thậm chí, có cả những cán bộ, công chức trong lúc hội họp vẫn thoải mái hút thuốc lá.

Còn tại các nơi công cộng trong nhà (nhà thi đấu thể thao, sân vận động có mái che, trung tâm triển lãm, phòng đợi nhà ga, bến xe, khu vui chơi giải trí trong nhà, các nhà hàng, khách sạn) thì cũng chưa thấy có “khu vực dành riêng cho người hút thuốc lá” nên ở đây, nhiều người cứ hút thuốc ngang nhiên.

Để mọi chủ trương đi vào cuộc sống, ngoài công tác tuyên truyền, vận động thì việc ban hành các chế tài đủ mạnh cũng như tăng cường kiểm tra, xử phạt có tính chất quyết định. Theo Quyết định số 1315/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hành vi hút thuốc lá nơi công cộng sẽ bị xử phạt từ hình thức nhắc nhở, cảnh cáo đến phạt tiền từ 50.000 - 100.000 đồng/lần vi phạm nhưng không qui định rõ ràng đối tượng nào tham gia công tác xử phạt.

Các cơ quan, đơn vị, cơ sở y tế cũng như trường học, thư viện, nhà văn hóa mới chỉ dừng lại ở tuyên truyền, nhắc nhở mọi người, học sinh không hút thuốc lá chứ chưa xử phạt.

Hiện nay, ở các cơ quan, đơn vị, bệnh viện, trường học, thư viện, nhà văn hóa... chưa có cán bộ chuyên trách để xử lý vi phạm, còn lực lượng bảo vệ có phát hiện cũng chỉ nhắc nhở chứ không dám xử phạt.

Đã có rất nhiều ý kiến của người dân đưa ra đối với việc xử phạt như phối hợp với chính quyền địa phương, công an song cũng có ý kiến cho rằng, lực lượng chức năng “mỏng” nên có thể giao trực tiếp cho các đơn vị quản lý khu vực đó xử phạt và các đơn vị có thể giao trực tiếp cho lực lượng bảo vệ.

Trước mắt cùng với tuyên truyền, vận động, tránh phạm luật, đối các cơ quan Nhà nước nên ban hành qui định về cấm hút thuốc tại nơi làm việc và giao cho các phòng, ban chuyên môn quản lý cán bộ, công chức, viên chức nếu vi phạm sẽ chấm vào điểm thi đua.

Các bệnh viện, trường học áp dụng việc tuyên truyền là chủ yếu. Nếu người ngoài cơ quan tới liên hệ công tác thì yêu cầu chấp hành nội qui không hút thuốc, nếu không tuân thủ có thể yêu cầu ra khỏi cơ quan. Tuy nhiên, đó chỉ là những giải pháp trước mắt.

Để Qui định cấm hút thuốc lá tại nơi công cộng không chỉ dừng lại ở hô hào chung chung, người dân đang mong mỏi Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá sớm ra đời, tạo hành lang pháp lý chặt chẽ và xử lý triệt để các vi phạm.

Hãy hành động vì mình và mọi người!

Thấy rõ nguy hại của thuốc lá tới sức khỏe con người, thế giới đã chọn ngày 31 tháng 5 hàng năm là Ngày thế giới không thuốc lá. Năm 2011, Tổ chức Y tế Thế giới chọn chủ đề “Thực hiện Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá” nhằm vận động các quốc gia thực hiện nghiêm những biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá đã cam kết khi tham gia Công ước.

Hưởng ứng Ngày thế giới không thuốc lá, được phép của Thủ tướng Chính phủ, Chương trình phòng, chống tác hại thuốc lá quốc gia tổ chức “Tuần lễ quốc gia không thuốc lá" từ ngày 25 - 31.5.2011 nhằm thông tin, tuyên truyền về tác hại của thuốc lá và những ảnh hưởng của khói thuốc tới cộng đồng; kêu gọi sự ủng hộ của các nhà hoạch định chính sách cho việc thành lập quĩ phòng, chống tác hại của thuốc lá; vận động thực thi nghiêm các qui định cấm quảng cáo thuốc lá.

Căn cứ công văn của Bộ Y tế về hưởng ứng "Tuần lễ quốc gia không thuốc lá", UBND tỉnh Yên Bái đã chỉ đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể tổ chức những hoạt động thiết thực hưởng ứng như: treo băng rôn, khẩu hiệu; ban hành và thực thi nghiêm các qui định cấm hút thuốc lá, thuốc lào tại nơi làm việc. Các đơn vị tổ chức nói chuyện, tuyên truyền cho cán bộ, công chức, viên chức về tác hại và biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá.

UBND tỉnh cũng yêu cầu phổ biến và thực hiện nghiêm qui định cấm hút thuốc lá, thuốc lào ở nơi có qui định cấm theo Quyết định số 1315/QĐ-TTg ngày 21.8.2009 của Thủ tướng Chính phủ; đưa tiêu chuẩn không hút thuốc lá, thuốc lào tại nơi làm việc vào tiêu chuẩn thi đua hàng năm của cán bộ, nhân viên cơ quan, đơn vị.

Ngành y tế tập trung chủ trì phối hợp với ngành văn hóa, thông tin - truyền thông tổ chức mít tinh, hội thảo, diễu hành hưởng ứng "Tuần lễ quốc gia không thuốc lá". UBND các huyện, thị, thành phố chỉ đạo các đơn vị liên quan phối hợp với ngành y tế, văn hóa, thông tin tuyên truyền, tổ chức mít tinh, hội nghị, hội thảo, diễu hành, treo băng rôn, khẩu hiệu hưởng ứng.

Các huyện, thị chỉ đạo đài truyền thanh - truyền hình huyện và các xã, phường đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục trên hệ thống loa đài về tác hại của thuốc lá đến sức khỏe con người. Các địa phương lồng ghép phong trào xây dựng "Làng văn hóa - sức khỏe" với xây dựng cộng đồng dân cư không khói thuốc và tổ chức lễ hội không thuốc lá.

Các cơ quan thông tin đại chúng tập trung tuyên truyền bằng các hình thức đa dạng về tác hại của thuốc lá tới sức khỏe, kinh tế, môi trường và sự cần thiết xây dựng môi trường 100% không khói thuốc tại nơi làm việc, cơ quan, công sở, nơi công cộng để thu hút cộng đồng hưởng ứng.   

Hy vọng sau "Tuần lễ quốc gia không thuốc lá" lần này sẽ có thêm nhiều người hiểu về tác hại của thuốc lá cũng như đưa ra hành động đúng vì bản thân và cả cộng đồng.

 Đào Minh