Phong phú đặc sản quê
 
Vốn là người không chuộng thú đi chợ, nhưng nghe người ta nói nhiều về chợ Bến Đò, để thoả chí tò mò…tôi đã đến. Quả thực không sai, cả thành phố Yên Bái chỉ có duy nhất chợ này vẫn mang đậm chất văn hoá của một chợ quê. Các thực phẩm mang tính chất đặc sản nhà quê từ lươn, cua, ốc, ếch, trai, hến đến vịt cỏ, vịt bầu, gà đồi; cá sông, cá hồ, mè, nheo, quất, trê, rô đồng, trắm, chép, chim ngói, bồ câu, trứng gà, trứng vịt, cả trứng ngỗng to đùng, nhộng tằm; rồi rau xanh, rau giống, hoa nhiều loại…tất thảy đều có ở chợ này. Ngày thường là vậy, còn những ngày giáp tết chợ có thêm những hàng quất cảnh rực vàng; những cây đào, cành đào nguyên sơ; những hàng lá dong xanh thẫm; những nong gạo nếp quê thơm nức từ nhiều nẻo quê đổ về.

Một ngày nghỉ cuối tuần, để thư giãn ai cũng có thể dạo bước tới chợ quê này một lần sẽ thấy tâm hồn thư thái. Tất cả những sản vật mang sắc thái quê cho ta cảm giác gần gụi “thương nhớ đồng quê”. Để trổ tài chế biến những món ăn ẩm thực mang hương vị quê, mỗi người thoải mái lựa chọn cho mình và gia đình một bữa ăn ngon miệng. Có thể chỉ cần vài con cá rô đồng, vài lạng hến với mớ cải canh đã có được món canh cải cá rô hay canh cải nấu hến thơm mát.

Với vài con cá quất sông Hồng, quả khế, mớ thì là đã có được bát canh cá quất chua. Còn nữa cá trắm, trôi, chép rán; ốc ếch xào chuối; gà luộc, vịt quay… tất cả tuỳ thích để lựa chọn cho gia đình một bữa cơm thịnh soạn mà ở Yên Bái ít quán đặc sản nào có. Chị Nguyễn Thị Minh Hà ở tổ 14, phường Yên Ninh thành phố Yên Bái ngày ngày đều đi chợ Bến Đò, chị nói: “Không có chợ nào hàng hoá, thực phẩm lại phong phú và giá rẻ như ở chợ này. Hầu hết thực phẩm đến các chợ khác như chợ Km4, Km6...thường mua lại ở đây về bán, nên mình thường chỉ đi chợ này thôi!”.

Chủ hàng là nông dân

Nhiều sản vật nông thôn ở các địa phương được bày bán tại chợ.

Dạo qua những hàng cá, cua, trai, ốc, hến ở phía cuối chợ là đến chỗ những người chủ bán các sản vật của quê hương. Trần Hồng Nhung, cô gái ở thôn 8 Trung Nguyên, xã Động Lâm, huyện Hạ Hoà (Phú Thọ) theo nghề buôn bán trai, ốc, hến đã 5 - 6 năm nay. Ngước gương mặt rám nắng, Nhung kể: “Trước em thường mua gom lại trai, ốc, hến của bà con nông dân ở xã Hiền Lương huyện Hạ Hoà (Phú Thọ) đi đò lên chợ; từ ngày có cầu em không phải đi đò nhưng vẫn cất hàng đều đều lên đây bán. Thường thì mua của bà con 5 nghìn đồng/kg hến, ốc lên đây em bán 6 nghìn/kg. Ngày nào nhiều lãi khoảng 100 nghìn còn lại trung bình được 50 đến 70 nghìn đồng. Nói chung là đi chợ tranh thủ thôi anh ạ, còn chiều em lại làm ruộng, nuôi lợn”.

Tôi gặp chàng trai trẻ Nguyễn Văn Hùng ở  xã Văn Tiến, thành phố Yên Bái ở hàng gà, vịt. Hùng cho biết: “Em đi chợ này mới được gần 2 năm nay, ngày nào lãi nhiều được chừng 120 nghìn đồng, còn ít thì được chừng 60 đến 70 nghìn đồng. Tuỳ theo có ngày gom mua gà của bà con được nhiều thì lãi nhiều, còn thường thì em mua được ít lắm, có hôm chỉ được 5 - 6 con gà. Có năm bán chạy em đi tới tận 30 tết mới nghỉ anh ạ. Sáng đi chợ, chiều em lại về làm ruộng ấy mà!”.

Lướt qua chợ Bến Đò, điều có thể nhận thấy sự đa dạng của các sản phẩm tự sản tự tiêu của nông dân. Người đi chợ bán hàng hầu hết là nông dân ở một số xã quanh huyện Trấn Yên, Yên Bình, thành phố Yên Bái và các xã nằm dọc sông Hồng của tỉnh Phú Thọ. Mỗi người trồng được mớ rau, nuôi được con gà, con vịt, bắt được con cá, con tôm, con cua, con ốc mang ra chợ bán đã tạo nên một chợ quê phong phú riêng có trong lòng thành phố Yên Bái.

Chợ có thể thành điểm du lịch – giao du

Tìm lại xuất xứ của chợ Bến Đò xưa, tôi gặp cụ bà Đồng Thị Tâm, nhà ở ngay cổng chợ, thuộc tổ 1 phường Yên Ninh là người cao tuổi vốn sinh ra và lớn lên ở đây. Cụ Tâm nói với tôi rằng: “Đã lâu lắm rồi từ thời chống Pháp ở đây đã hình thành chợ ở hai bên đường. Vào những năm 60 người dân sống dọc ven sông Hồng thuộc các xã của Yên Bình, Trấn Yên, Hạ Hoà (Phú Thọ) đã mang hàng hoá tới đây bán từ quả chuối, củ khoai đến con gà, con cá dọc từ cổng chợ này tới lò vôi. Người đi chợ ở đây chiếm khoảng 50% là người dân ở huyện Hạ Hoà (Phú Tho), lên đi chợ. Từ ngày có thuyền máy chở người đi chợ qua lại người ta quen gọi là chợ Bến Đò.”
Qua ông Nguyễn Như Nguyên, Tổ trưởng Tổ quản lý chợ Yên Ninh, tôi hiểu sâu hơn về chợ Bến Đò.

Theo ông Nguyên: Năm 2000 đổ về trước, khu vực này là một chợ cóc họp 2 bên đường người dân quen gọi chợ Bến Đò. Thấy mất an toàn giao thông, thành phố đã tiến hành nhiều lần dẹp không cho họp chợ nhưng không thành, nên năm 2001 đã xây dựng chợ Yên Ninh để đưa những người họp ngoài đường vào chợ. Công tác quản lý ban đầu còn khó khăn do nhiều năm người dân có thói quen bán hàng ngoài đường. Sau nhiều năm các lực lượng công an, trật tự đô thị thành phố và lực lượng quản lý chợ phối hợp thực hiện nhiều năm nay mới tạm đi vào nề nếp”. Thấy tôi nói tới tình trạng người dân vẫn đang họp chợ ngoài đường và chợ chật quá, ông Nguyên chỉ tay về phía sau khu nhà tôn: “Mới mở rộng thêm rồi đấy, nhưng… vẫn chật”. Quả đúng như thế, khu vực mở rộng thêm cũng đã gần như kín nên người họp chợ vẫn tràn đường.

Sau những phút thư thái dạo chợ Bến Đò những ngày giáp tết, tôi chợt nghĩ nơi này thành phố Yên Bái đầu tư nâng cấp chợ, có thể thành điểm du lịch giao du. Hấp dẫn lắm chứ, khi mà chợ  được thành phố mở rộng sạch sẽ, khang trang hơn và trả lại cái tên “chợ Bến Đò” mộc mạc người dân quen gọi;  người thành phố và du khách được dạo chợ quê trong thành phố những ngày tết đến xuân về thật là lý thú.

Minh Đức